{"id":1989,"date":"2024-09-30T08:46:24","date_gmt":"2024-09-30T07:46:24","guid":{"rendered":"https:\/\/www.monakotik.com\/?p=1989"},"modified":"2026-03-26T22:10:50","modified_gmt":"2026-03-26T21:10:50","slug":"katalina-erreginaren-garaiako-biarnotar-txanpon-egitura","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.monakotik.com\/es\/2024\/09\/30\/katalina-erreginaren-garaiako-biarnotar-txanpon-egitura\/","title":{"rendered":"La Estructura de la Moneda Bearnesa en la \u00c9poca de la Reina Catalina"},"content":{"rendered":"

Katalina eta Juan nafar erregeen txanpongintzari buruz Nafarroako Agiritegian informazio bila nebilela, garai honetako Biarnoko Jaurerriaren moneta egiturari buruz azalpen ugari ematen digun pasarte bat aurkitu nuen.<\/p>\n

Pasarte hau aurreko atalean<\/a> aipatu nuen 164. Kaixaren 28. Dokumentuaren (AGN, 164. Kaixa 28. Dokumentua) barne da, bostgarren orrian (3. Recto) hasi eta hurrengo sei orrialdeetan zehar zabaltzen dena.<\/p>\n

Pasarte honetan dagoen edukiari eta Adrien Blanchet adituak 1893. urtean idatzitako \u201cHistoire Monetaire du Bearn\u201d liburuak jasotzen dituen Pirineo Atlantiko Departamenduko agiritegiaren dokumentuei esker, Katalina erregina eta Biarnoko jaunaren garaiko Biarnotar txanpon sistemari buruz argi pixka bat bota dezakedala uste dut.<\/p>\n

Nire azalketak eztabaidagarriak eta osatugabeak izan daitezke, ezin izan bait ditut Pau-ko agiritegiko dokumentuak aztertu, osatu edo bermatu, baina abiapuntu bezala oso lagungarriak izan daitezke. Ez dut horrelakorik beste inon aurkitu. Ni ez naiz Biarnoko txanponetan aditua, akatsak ere izan ditzazke nire ikuspegiak, baina ikuspuntu berri bat zabaltzen dudan moduan, azterketa sakonagoen hipotesi suertatu daitezke.<\/p>\n

Has gaitezen beraz.<\/p>\n

Katalinaren garaian txanponetxe bakar bat zen Biarnoko Jaurerrian eta hau Morlaas-eko herrian kokatzen zen. Departamenduaren agiritegiko C680 eta E326 dokumentuek agertzen dutenaren arabera, ez zen garai erraza izan Katalinaren erregealdia Morlaas-eko txanponetxearen txanponetxeburuentzat.<\/p>\n

Biarnoko gorteek, hiru txanponetxebururen ordezkapena eskatu zuten hamar urteren buruan, Jean de Gardey (1484), Martin de la Doe (1492) eta Menauton de la Motte (1494). Hiru hauez gain, Arnaud d\u2019Abbadie (1484), Gaston de Saint-Johan (1497. urtean hildakoa) eta Johan de Candau (1497) ere ibili ziren txanponetxeburu moduan. Ez zen egonkortasun ugari izan txanponetxe honetan eta gaizki landutako txanponen kexuak ugariak ziren gorteen aldetik.<\/p>\n

Kontextu honetan, Nafarroako artxibategiko 164. Kaixaren 28. Dokumentuari begiratu behar diogu. Hasiera batean, 1492. urtean Lizarrako gorteek emandako agindu batzuk jasotzen ditu dokumentu honek eta Biarnoko txanponei dagokien txostenak datarik ez duen arren, garai berberean kokatu dezakegu. Egilea Nafarroako erresumaren txanponetxeburua izan daiteke, Belenguer d\u2019Aoyz ziur aski, txanponketei buruz ematen dituen xehetasunei begiratu ezkero. Hona hemen dokumentuaren pasarte aipagarri honek zer dioen:<\/p>\n

<\/p>\n

Nafarroako errege artxibategiaren adeitasuna AGN, 164. Kaxaren 28. Dokumentuaren 5. Orria (3 Recto)<\/p>\n

Este es el parecer delos que han entendido e bisitado las frapturas que dela senorya de Bearne han embiado algunos personajes sobre el fecho de la moneda en las quales frapturas no fallamos por nenguna forma q sepueda bater moneda segunt el balor dela plata a la ley ny talla que ellos frapuen ny pensamos q nenguno se obligue a fazer segun es comenydo enellas ny segont ley peso e medida que es acostumbrada entodas las casas de moneda que hasta el dia de oy se han fecho segunt berdat e assi por mandado de los Rey e Reyna nuestros soberanos senores en su real consejo havemos fecho el present havys delo que se puede fazer segunt el balor que dan al marquo de plata de argent fin q son XII dineros de ley e segunt dchos e ntros conciencias havemos fecho el present havys como se sigue:<\/em><\/p>\n

Et Primeramente nos parece sedeben fazer escudos de oro, los quales avran ley de beynte dos quirates tres quartos habran remedio un quarto de quirat e seran a beynte dos quirates y medio sin otro remedio sino como dicho es e se faran de talla a setenta dos piezas por marquo sin remedio enla talla, edara el maestro a los que traeran oro a ley delos dchos beynte dos quirates y tres quartos setenta escudos de oro monedado por marquo e de oro fino al equipolent.<\/em><\/p>\n

Item havran el rey e Reyna ntros Senores por el Senoreaje por marquo de oro una pieza e los otros officiales como son obreros monederos el maestro y todos los otros la otra pieza demanera que se de a todos los que traeran como dicho es marquo doro de beyntedos quarats y tres quartos havran los dichos setenta escudos y el quarto del remedio sera del dicho maestro pues a la senorya da una pieza por marquo. E parecenos q no debe cessar en la casa deberan de bater del dcho oro ala sobredcha ley et talla, porque quede en la tierra aquel probecho tomando enjemplo en lo que se ha seguydo delas baquetas y dela moneda blanca.<\/em><\/p>\n

Lehen pasarte hau sarrera modukoa da; agerian uzten du Morlaaseko biarnotar txanponetxeak arazoak zituela txanponak lantzeko orduan eta ondorioz, erregetxeak Nafarroako txanpongileei aholkua eskatu zien. Lehen paragrafoan azaldutakoaren arabera, nafar adituaren ustetan, Biarnoko konterrian lantzen ziren txanponen pisu eta legea ez zen aurrerantzean mantentzerik. Ondoren, landu beharreko aleen ezaugarriak ematen dizkigu.<\/p>\n

Lehenik urrezko aleei buruz hitz egiten du, Biarnoko urrezko ezkutuak. Hauentzako, Nafarroan landutako dukat edo nabarroen ezaugarri berberak proposatzen ditu. Zilegitasunari dagokionez, 22,75 kilatetako urre edukiera baina kilate laurden batetako erremedioaz, 22,5 kilate beraz, Nafarroako dukaten modukoak. Pisuari dagokionez, 72 ale lanketa marko bakoitzean, 3,4gr inguru ale bakoitzarentzat, non urrea zekarrenari 70 ale ordaindu behar zitzaizkion, ale bat se\u00f1oriaje zerga moduan eta beste alea, lanketa kostuentzat; Nafarroan lantzen ari ziren nabarroen patroi berdin berdina.<\/p>\n

Zorionez, aipatutako Departamentu agiritegiko C680 dokumentuko 14. folioak, 1493. urtean Olite-Erriberriko Jauregian emandako Biarnoko txanponen egiturari buruzko agindua isladatzen digu:<\/p>\n

\u201cOrdonnances feytas toquant la monede, lo XX jorns de Mars 1493, a Olit, servadores a Morlaas et autres Pars<\/em><\/p>\n

Sur la mise de la monede<\/em><\/p>\n

Primo lo maestre particular balhera de marc d\u2019or fin, cent septante tres francs sincq soos VIII diners, paguementz de scutz a vint et cuatre soos II diners pesse.<\/em><\/p>\n

Item fara diners d\u2019aur; seran a XXII Kayratz et tres quoars de Kayrat et ung quart de kayrat de remedi et a VI soos de talhe<\/em>\u201d<\/p>\n

Aurreko pasarteak, Nafarroako adituaren aholkuak onartu eta bideratu zirela adieraziko liguke, sei sueldotako tailak (6×12=72) lanketa marko batetik 72 txanpon ale landu behar zirela adieraziko bait luke.<\/p>\n

Katalinaren urrezko ezkutu gutxi iritsi dira gure egunetaraino, nik momentuz lau baino ez ditut aurkitu, bata Frantziako Biblioteka Nazionalean, bestea Pau-ko Mus\u00e9e des Beaux Arts-en eta azkena 2005 urtean irten zen enkantean. Jean Vichon enkantetxearen salmenta 2005. urteko urriak 29.an izan zen eta aurreko urtean Akitania Berriko Bazas herrian aurkitutako altxor baten aleak saldu ziren, Katalinaren urrezko ezkutua haien artean:<\/p>\n

<\/p>\n

Katalina (1483-1517) Biarnoko jaunaren izenean Morlaas-eko txanponetxean landutako urrezko ezkutua – 3,25 gr<\/p>\n

Aurkia: KTHERINA 8 DEI 8 GRA 8 DOMINA 8 BEARNI<\/p>\n

Ifrentzua: DOMINVS 8 ILLVMINATIO 8 MEA 8 ET 8 SALVS<\/p>\n

Frantziako Biblioteka Nazionalaren Irudia<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Katalina (1483-1517) Biarnoko jaunaren izenean Morlaas-eko txanponetxean landutako urrezko ezkutua\u00a0<\/p>\n

Aurkia: KTHERINA 8 DEI 8 GRA 8 DOMINA 8 BEARNI<\/p>\n

Ifrentzua: DOMINVS 8 ILLVMINATIO 8 MEA 8 ET 8 SALVS<\/p>\n

Jean Vinchon Numismatique Vente du 29\/10\/2005 Lot 89\u00a0<\/a>(Bazas-ko altxorraren salmenta)<\/p>\n

Hirugarren alearen pisu datu fidagarririk ez dugu. Museotan diren txanponen bi kasueetan, txanponen pisua 3,25gr inguruan dabil, aurrean adierazten zen 3,40 gramokoaren ordez. Horrek, 1493. urtearen aurretik landutako Biarnoko urre aleak Nafarroakoen pisuaren zertxobait azpitik baina urre edukieraz zertxobait gainetik zirela frogatu lezake.<\/p>\n

Laugarren alea 2026 urteko martxoak 26.an saldu da enkantean:<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Katalina (1483-1517) Biarnoko jaunaren izenean Morlaas-eko txanponetxean landutako urrezko ezkutua, 3,35gr<\/p>\n

Aurkia: KATHERINE 8 DEI 8 GRA 8 DNA 8 BEARNI<\/p>\n

Ifrentzua: DOMINVS 8 ILLVMINATIO 8 MEA 8 ET 8 SALVS<\/p>\n

Millon Riviera Lot 26\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a026.03.2026\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 6.200\u20ac<\/p>\n

Hori bermatuko luke, 1492. urtean Lizarrako gorteen gomendioz argitaratutako txanponen balio eta zirkulazioaren buruzko ordenantzak, aurreko atalean<\/a> ikusi genuenak.<\/p>\n

Baina, iturri desberdinak isladatzeko asmotan, Biarnoko dokumentuek agertutako baliokidetasunak ere atera ditut. Hona hemen honako taula hau, non urrezko txanpon bakoitzak bere herrialdean zuen balioa isladatu dudan:<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
\n

Urrezko Txanpon Mota<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

Pisu Nominala<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

Zilegitasuna<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

1492. Urteko balioa Nafar Sistemaren arabera (AGN 164N28)<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

1489. Urteko balioa Biarnoko Sistemaren arabera (ADPA C680 F11)<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

1493. Urteko balioa Biarnoko Sistemaren arabera (ADPA C680 F14)<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

1494. Urteko balioa Biarnoko Sistemaren arabera (ADPA C680 F15)<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

Frantziako Sistemaren arabera<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Nafarroako Dukat Zaharra – Frantzisko Febo<\/p>\n<\/td>\n

\n

3,4 gr<\/p>\n<\/td>\n

\n

958 mil<\/p>\n<\/td>\n

\n

56 gros \u2013 112 sueldo – 1344 diru<\/p>\n<\/td>\n

\n

25 sueldo – 300 diru<\/p>\n<\/td>\n

\n

25 sueldo – 300 diru<\/p>\n<\/td>\n

\n

25 sueldo – 300 diru<\/p>\n<\/td>\n

\n

???<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Nafarroako Dukat Berria\/Nabarroa – Katalina<\/p>\n<\/td>\n

\n

3,4 gr<\/p>\n<\/td>\n

\n

937.5 mil<\/p>\n<\/td>\n

\n

53 gros \u2013 106 sueldo 1272 diru<\/p>\n<\/td>\n

\n

24 sueldo – 288 diru<\/p>\n<\/td>\n

\n

23 sueldo 8 diru – 284 diru<\/p>\n<\/td>\n

\n

23 sueldo 4 diru – 280 diru<\/p>\n<\/td>\n

\n

???<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Biarnoko Ezkutua – Katalina<\/p>\n<\/td>\n

\n

3,25 gr??<\/p>\n<\/td>\n

\n

??? – 937.5 mil??<\/p>\n<\/td>\n

\n

52 gros \u2013 104 sueldo – 1248 diru<\/p>\n<\/td>\n

\n

24 sueldo 2 diru -290 diru<\/p>\n<\/td>\n

\n

23 sueldo 2 diru – 278 diru<\/p>\n<\/td>\n

\n

24 sueldo 3 diru -291 diru<\/p>\n<\/td>\n

\n

???<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Frantziako Eguzkiaren Ezkutua – Karlos VIII<\/p>\n<\/td>\n

\n

3.496 gr<\/p>\n<\/td>\n

\n

963 mil<\/p>\n<\/td>\n

\n

52 gros \u2013 104 sueldo – 1248 diru<\/p>\n<\/td>\n

\n

24 sueldo 2 diru -290 diru<\/p>\n<\/td>\n

\n

23 sueldo 2 diru – 278 diru<\/p>\n<\/td>\n

\n

24 sueldo 3 diru -291 diru<\/p>\n<\/td>\n

\n

36 sueldo 3 diru – 435 diru<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Nafarroako, Biarnoko eta Frantziako urrezko txanponen arteko baliokidetasunak, lurralde bakoitzaren moneta sistema egituran \u2013 ADPA = Archives D\u00e9partementales Pyr\u00e9n\u00e9es Atlantiques<\/p>\n

Bai Nafarroa, Biarno edo Frantziako erresumek libera, sueldo eta dirutan oinarritutako kontu sistema berbera zuten. Libera batek, hogei sueldo eta sueldo batek hamabi diru. Baina erresuma bakoitzean, bere kontu sistemaren oinarria, bere diru unitatearen txanpon oinarria desberdina zen, diru tournaitarra Frantzian, Kornado erdia edo negretea Nafarroan eta geroago ikusiko dugun diru unitatea Biarnon.<\/p>\n

Biarnoko eta Frantziako diru egituraren artean 1.5 aldiko baliokidetasuna zegoen. Biarnoko eta Nafarroakoen artean berriz 4.3 aldizkoa.<\/p>\n

Hau urre txanponen balioaren taula berregin ezkero ikus daiteke.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n
\n

Urrezko Txanpon Mota<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

Pisu Nominala<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

Zilegitasuna<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

1492. Urteko balioa Nafar Sistemanre arabera (AGN 164N28)<\/strong><\/td>\n1489. Urteko balio Biarniko Sistemaren arabera (ADPA C680 F11)<\/strong><\/td>\n\n

Frantziako Sistemaren arabera<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

1489. Urteko baliokidetasunaren arabera Sistema bakoitzean Diru Kopurua<\/strong><\/td>\n\n

Sistema Monetarioen baliodetasun ratioa<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

Nafarroako Dukat Berria\/Nabarroa – Katalina<\/td>\n3,4 gr<\/td>\n937.5 mil<\/td>\n53 gros – 1272 diru<\/td>\n24 sueldo – 288 diru<\/td>\n???<\/td>\n1248<\/td>\n4.30<\/td>\n<\/tr>\n
Biarnoko Ezkutua\u00a0 – Katalina<\/td>\n3,25 gr??<\/td>\n??? – 937.5 mil??<\/td>\n52 gros – 1248 diru<\/td>\n24 sueldo 2 diru -290 diru<\/td>\n???<\/td>\n24 sueldo 2 diru -290 diru<\/td>\n1<\/td>\n<\/tr>\n
Frantziako Eguzkiaren Ezkutua – Karlos VIII<\/td>\n3.496 gr\u00a0<\/td>\n963 mil<\/td>\n52 gros – 1248 diru<\/td>\n24 sueldo 2 diru -290 diru<\/td>\n36 sueldo 3 diru – 435 diru<\/td>\n36 sueldo 3 diru – 435 diru<\/td>\n1.5<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Frantziako, Biarnoko eta Nafarroako sistema monetarioen arteko baliokidetasun ratioa<\/p>\n

Jarrai dezagun, Nafarroako agiritegiko dokumentuaren hurrengo orrialdearekin, zilar lanketei buruz jardungo bait da orain:<\/p>\n

<\/p>\n

Nafarroako errege artxibategiaren adeitasuna AGN, 164. Kaxaren 28. Dokumentuaren 6. Orria (3 Verso)<\/p>\n

Et bien assi en un marquo d’argent fin acopella ay doze dineros argent fin y en el dinero assi bien ay beynte quatro granos. <\/em>Esta es la ley delaqual todos los officiales delas casas de moneda en todo el mundo han acostumbrado y lo faran hasta la fin del mundo entanto q faran moneda.<\/em><\/strong><\/p>\n

Et bien assi un marquo d’argent de doze dineros de ley affinado que es un sueldo de fino bale doze francos de Rey en todas las casas de la moneda q fazen en el reyno de Francia, segun relatan delos que saben los quales acostumbran de dar atodos los que traen a la dcha moneda los dichos doze franquos por marquo del dcho argent de copela e delo q es marcado al equipolent segun la ley que compete.<\/em><\/p>\n

Et bien assi baliendo el sueldo de ley de fin argent q son doze dineros a doze Franquos el marquo y el franquo ochenta ardits monta el marquo de fino de los dichos XII dineros a nebecientos sessenta ardites que son cient sessenta sueldos de a VI ardits por sueldo, monta seze franquos burdaleses a X sueldos por Franquo.<\/em><\/p>\n

Et bien assi por quanto enhum marquo no se fara tan buena menta para no cargar sobre la moneda tanto y se faze menta de ocho marquos de argent fin de la sobre dcha ley de los doze dineros que bateran beyntequatro marqos de obra y por cargar sobrello han acordado de fazerlo assi q montan los ocho marquos de fino que son ocho sueldos deley a Razon de los dchos XVI franquos de cada diez sueldos, Cient y beynteocho franqos.—————–> CXXVIII franq<\/em><\/p>\n

Lehen pasarte honek zilar marko bakoitzaren pisu baliokideak ematen dizkigu, ohizko zortzi ontzetan azpibanatu ordez, hamabi zilarrezko frankotan azpibanatzen bait du. Zilarrezko franko hauetako bakoitzetik, 80 ardit atera beharko lirateke (honek ardit bakoitzak 0,25gr zilar garbi inguru zituela emango liguke). Zilar garbi marko batetik 960 ardit orotara, eta ardit bakoitzak bi dirutako balioa zuenez, honek 160 sueldo (sueldo bakoitzak 12 diru) emango lizkiguke. Hemen, kontu unitate berri bat azaltzen da, bordeleko frankoa, libra erdi edo hamar sueldotako baliokidetasuna zuena. Ondorioz, zilar marko garbi bakoitzetik, 16 bordeleko franko, 160 sueldo, 960 ardit edo 1920 diru unitate ateratzen ziren.<\/p>\n

Ondoren, gaur egunean zilarrezko blanka deitzen diegun txanponek izan beharko luketen ezaugarriei buruz hitz egiten du. Zilar edukia hiruren batean omen zuten, hogeitalau lanketa markotan zortzi zilar garbi marko erabiltzen bait ziren, hau da 4 dirutako edo 333 milesimatako zilegitasuna. Zortzi marko hauen erosketa kostua, 128 bordeleko franko lirateke orotara, zilar garbi marko bakoitzeko hamasei franko.<\/p>\n

Hurrengo orrietan, hogeitalau lanketa marko hauen txanponketa prozesuan izango liratekeen gastuen eta galera kostuen zerrenda egiten da. Luze xamarra den arren, orrialde guztiak sartu ditut ondororengoan, nire ustezko irakurketarekin batera. Txanponetxe batean erabiltzen ziren teknika eta prozeduren, eta bertan parte hartzen zuten langile, lehengai eta lanketa pausoen deskribapen eta kostuen berri ematen digun einean oso interesgarria aurkitzen dut:<\/p>\n

<\/p>\n

Nafarroako errege artxibategiaren adeitasuna AGN, 164. Kaxaren 28. Dokumentuaren 7. Orria (4 Recto)<\/p>\n

Item a los sobredichos ocho marquos de argent fin se Reqiere ocho marquos dargent fin de XII dineros de ley seldran XXIIII marquos de obra a IIII dineros argent fin e porque no se puede bater moneda sin Remedio ny se fizo jamas ny se fara ha menester en cada marquo de obra un grano a lo menos de remedio como abaxo fara mennor.<\/em><\/p>\n

Las despensas de VIII marquos de ley dargent fin de XII dineros como esta dicho:<\/em><\/p>\n

Primo balen VIII marquos de plata fina de a XII dineros contando como de suso es dicho a XVI francos burdaleses de X sueldos el franco y el sueldo seys ardites monta —–> CXXVIII franquos<\/em><\/p>\n

Item se requieren para liga XVI marcos de cuybre q balen a X ardits libra de doze onzas y media monta -> 1 Franquo VII Sueldos X dineros<\/em><\/p>\n

Item palas mermas de fonder pa ligar la plata con el cuybre en XXIIII marquos mermara sin fallar dos onzas e por expensa se fallara q balen las dchas dos onzas ——> 1 Franco V sueldos<\/em><\/p>\n

Item paralas mermas del forjar e decortar todas a peso ygual e de redonder yalonar se mermara por expensa buna onza en los dchos XXIIII marquos en especial q han de ser Rendidos recogida la dcha obra q monta la onza -> VII Sueldos VI Dineros<\/em><\/p>\n

Suma plana CXXXII franquos IIII dineros<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n

Nafarroako errege artxibategiaren adeitasuna AGN, 164. Kaxaren 28. Dokumentuaren 8. Orria (4 verso)<\/p>\n

Item de mermas se requyere pa enblanqar despues q los obreros dan la obra fecha al maestro recozida como dcho es mermara por marquo de obra una pieza de tres ardits que monta en los XXIII marquos e V onzas XXIII piezas y media a tres ardites monta -> 1 Franquo I Sueldo VIIII Dineros<\/em><\/p>\n

Item pa los obreros lo ques aconstumbrado dar por marquo de obra a VI ardits q monta XXIII sueldos VI dineros los quales dara la dicha obra al maestro pesadas pieza por pieza todas fuertes de talla yguales los quales seran pagados de lo que renderan het eno de la cizalla q monta —–> <\/em><\/a>II Francos III Sueldos VI Diners<\/em><\/p>\n

Item a los monederos por marquo demonedar a III ardits por obra monedada monta —–> I Franquo I Sueldo VIIII Dineros<\/em><\/p>\n

Item a los officiales sedara lo ques acostumbrado todos tiempos q son a III ardits por marquo de obra estos son para los cunyos e pa el tallador e pa el ensayador e palaguarda e pa el general q monta en los XXIII marquos V onzas ——-> I Franquo I Sueldo VIIII Dineros<\/em><\/p>\n

Item el carbon pa fonder el maestro y pa el obrar a los obreros pala sobre dcha obra —————–> V sueldos<\/em><\/p>\n

Item pa crisuelos alvun decriba sal leyna pa emblanquir pa la dcha obra ———————> II sueldos<\/em><\/p>\n

Item palas sellas de la libranza q toma la guarda y el ensayador por retener las muestras con el Report —–> II Sueldos<\/em><\/p>\n

Item al maestro por sus trabajos pa la arcilha e cosas necessarias a la dcha moneda pala sobre dcha obra a IIII ardits por marq q monta ———————> 1 franquo 6 sueldos<\/em><\/p>\n

Suma Plana VIII francos III Sueldos VIIII Dineros<\/em><\/p>\n

Assi suma la despensa con el argent de la obra fecha como de suso parece de los XXIII marquos III onzas y media de obra emblanquyda e monedada monta en net —————–> CXXXX Franquos IIII Sueldos I diner<\/em><\/p>\n

Orrialde hauen laburpen bat egin ezkero, 24 lanketa marko hauek Quoarder, double edo tarja txanponetan txanpontzeko prozesuan zeuden gastuak honako hauek zirela ikus dezakegu:<\/p>\n