{"id":719,"date":"2021-09-03T06:05:00","date_gmt":"2021-09-03T04:05:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.monakotik.com\/?p=719"},"modified":"2021-09-03T23:37:34","modified_gmt":"2021-09-03T21:37:34","slug":"nafar-arazoaren-islada-txanpongintzan-1-atala","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.monakotik.com\/es\/2021\/09\/03\/nafar-arazoaren-islada-txanpongintzan-1-atala\/","title":{"rendered":"Nafar Arazoaren Islada Txanpongintzan – 1. Atala"},"content":{"rendered":"

Dagoeneko gauza jakina izan beharko luke Pernando katoliko deitutako Aragoiko erregeak Nafarroako erresuma erasotu eta konkistatu zuela 1512.garren uztailean. Erasoa, Gaztelako erresumako tropekin egin zuen hala ere, Pernando usurpatzaile deitu beharko genuena, bere alaba Juana erreginaren erregeorde bait zen aldi berean Gaztelako erresuman.<\/p>\n

Hasiera batean, Pernandok aita santuaren bulda bat faltsutu zuen bere erasoa justifikatu asmotan. Era berean, Julio II. aita saintua joko berberaren parte zen, eta 1513. urteko otsailak 18.an argitaratutako \u201cExigit Contumacium\u201d buldaren bidez, Nafarroako erregeak bere titulu eta lurraldeen jabetzaz gabetu zituen. Ikus daitekeenez, aita saintua Pernandoren konkista legeztatzen sahiatu zen. Urte pare baten igaroan, 1515. urteko uztailean, eta hasierako itsuraren aurka, Pernandok Nafarroako erresuma Gaztelako erresumarekin bateratu zuen (hasiera batean guztiek Aragoiko erresumarekin bateratuko zuela pentsatzen bazuten ere), bertako foru eta ohituren errespetatzeari zin eginez.<\/p>\n

Gaur egunetaraino iritsi den ohituraren arabera, aginteriak beraien botere eskubideen bidezkotasuna justifikatzen eta lau haizetara zabaltzen sahiatzen ziren diru txanponketaren bidez. Dirua edonoren eskuz esku pasatzen zen mezulari publiko eta publizitarioa zen.<\/p>\n

Pernando bere zilegitasun ahula bermatzen sahiatu zen hasiera hasieratik eta txanpongintza ahalegin horien barne izan zen. Bere erregetzaren barne inongo zalantzarik gabe txanpondutako honako aleek Pernando Nafarroako eta Aragoiko errege moduan aurkezten dute.<\/p>\n

<\/p>\n

Pernando I (1512-1516) erregearen izenean landutako urrezko dukat bikoitza \u2013 6,87gr<\/p>\n

Aurrealdea: FERNANDVS.D.G.R.NAVARRE.ET.AR<\/p>\n

Atzealdea: SIT:NOMEN:DOMIN:BENEDITVM:ES<\/p>\n

<\/p>\n

Pernando I (1512-1516) erregearen izenean landutako zilarrezko erreala \u2013 3,34 gr inguru<\/p>\n

Aurrealdea: FERNANDVS.D.G.R.NAVARRE.ET<\/p>\n

Atzealdea: SIT:NOMEN:DOMINI:BENEDICTVM<\/p>\n

Bi koroen artean bi F izki ageri dira<\/p>\n

Juan eta Katalina Nafarroako erregeak, Biarnoko bere lurralde subiranoetara erbersteratu ondoren, beraien legezko eskubideak bermatzen sahiatu ziren eta bi berreskuraketa saio bultzatu zituzten, bata 1512. urtean bertan eta bestea 1516. urtean.<\/p>\n

Bi saioak porrotean bukatu ziren eta porrotean bukatu zen baita ere 1521. urtean Nafarroako errege legezkoen seme zen Henrike II.ak eta Frantziako Frantzisko I. errege frantsesak bultzatutako hirugarren saioa.<\/p>\n

Garai hauetarako, Pernando faltsutzailea hila zen 1516. urtearen hasieran eta Espainietako errege berria Karlos I. erregea zen. Honek, bere aitona Pernandok egin zuen bezala, bere ama Joanaren eskubideen gainetik pasa ondoren, bere arbasoen lurralde oinordekotza guztiak mantentzen eta zabaltzen jarri zituen gogoak, katolizismoaren defentsa tinkoa banderatzat hartzen zuen era berean.<\/p>\n

Txanpongintzari zegokionez, nolabaiteko kontraesan garbian erori zen. Alde batetik, Gaztelako erresumako txanponetxeetan landutako ale ugaritan, Trastamara familialdetik jasotako erregetzen armarrien erakusketa egin nahi izan zuen.<\/p>\n

<\/p>\n

Joana I (1504-1555) erreginaren eta Karlos I (1516-1556) Espainietako erregearen izenean Sevillan landutako urrezko ezkutua \u2013 3,39gr<\/p>\n

<\/p>\n

Aurrealdea: IOANNA.ET.CAROLVS<\/p>\n

Atzealdea: HISPANIARVM.REGES.SICILIAE<\/p>\n

Baina era berean, ez zen ausartu bere izenean txanponik lantzen Iru\u00f1ako txanponetxean landutako Nafarroako aleetan. Bere izenaren ordez, bere aitonaren izena erabili zuen eta bere ezaugarri moduan K izkia jarri zuen bai aurrealdean eta bai atzealdean (kasu batzuetan hori ere ez).<\/p>\n

<\/p>\n

Karlos IV (1516-1556) Nafarroako erregearen garaian eta Pernando erregearen izenean Iru\u00f1ean landutako zilarrezko erreala \u2013 2,87gr<\/p>\n

Aurrealdea: FERDINANDVS:DEI:GRA:REX:NAVA<\/p>\n

Nafarroako armarriaren alboetako K izki koroatuek, Karlos erregearen agintealdia ezagutarazten dute<\/p>\n

Atzealdea: SIT:NOMEN:DOMINI:BENEDICTVM<\/p>\n

Bi koroen artean bi K izki ageri dira<\/p>\n

Izan ere, Karlos IV.ak (Espanietako Karlos I. eta Alemaniako Karlos V.a) 1554.an idatzitako azken-nahiean, kontzientzia arazoak isladatzen ditu eta bere seme eta oinordeko Felipe II.ari adierazten dio:<\/p>\n

\u201cen lo que toca al reyno de Navarra, haya de mirar y con diligencia examinar y averiguar sinceramente, si de justicia y raz\u00f3n ser\u00e9 obligado a restituir el dicho reyno o en otra manera satisfacer o compensar a persona alguna. Y lo que fuese hallado, determinado y declarado por justicia, se cumpla por efecto, por manera que mi \u00e1nima y conciencia sea descargada.\u201d<\/p>\n

Alemaniako Karlos V.aren garaikide izan zen Henrike II. Nafarroako zilegizko erregea. Karlosen gudarosteak, 1530. urtea iritsi zenerako behin betirako utzi behar izan zituen Behe Nafarroan gelditzen zitzaizkion azken postuak. Henrike II.ak, Donapaleu hiriburu zuten Nafar erakunde berrituak indartzen aritu zen hurrengo hamarkadetan. Biarnoko jaurerriarekin batera, Espainietako eta Frantziako erreinuen artean kokatutako erregetza sobiranu txikia osatu eta bere Nafar erregetzaren zilegitasuna defendatzen igaro zuen bere bizitza.<\/p>\n

Bere txanponak, Nafarroak eta Biarnok osatutako erregetza horren erakusgarri argiak dira. Bere txanponen leloek ondo asko laburtzen dute Henrikek uztarritutako Labrit errege familiaren ardatza:<\/p>\n